Collageen in het lichaam van dieren: welk type voor gewrichten?

Door Ingrid Langen
Categorie Beweging
Leestijd 8 minuten

Wat is collageen eigenlijk?

Collageen is een eiwit dat een belangrijke rol speelt als structureel bouwmateriaal van het lichaam. Het vormt als het ware een natuurlijk netwerk dat weefsels stevigheid, samenhang en veerkracht geeft. Bij mensen en dieren is collageen aanwezig in vrijwel alle weefsels waarin kracht en structuur belangrijk zijn, zoals huid, botten, pezen, banden, gewrichtskapsels en kraakbeen.

Collageen is geen enkelvoudige stof. Er bestaan tientallen verschillende collageentypen, die ieder hun eigen eigenschappen en voorkeurslocaties in het lichaam hebben. Type I is het meest voorkomende collageentype en komt vooral voor in bot, pezen, banden en ander bindweefsel. Type II is vooral kenmerkend voor kraakbeen, waar het zorgt voor de karakteristieke structuur en belastbaarheid van dit weefsel.

Het lichaam maakt voortdurend nieuw collageen aan en breekt oud of beschadigd collageen weer af. Naarmate een dier ouder wordt of wanneer het lichaam langdurig zwaar wordt belast, kan de balans tussen aanmaak en afbraak veranderen. Een goede beschikbaarheid van de juiste voedingsstoffen is daarom belangrijk voor het normale onderhoud van collageenrijk weefsel.

De opneembaarheid van collageen

Collageen bestaat voornamelijk uit de aminozuren glycine, proline en hydroxyproline. Wanneer collageen via de voeding wordt aangeboden als intact eiwit, wordt het tijdens de spijsvertering afgebroken tot kleinere peptiden en aminozuren. Deze kunnen vervolgens de darmwand passeren en door het lichaam worden benut.

Dit vormt ook de basis voor het gebruik van gehydrolyseerd collageen in voedingssupplementen. Door het collageen vooraf in kleinere peptiden te splitsen, ontstaat een goed verteerbare bron van collageenpeptiden en aminozuren. Het gaat daarbij niet om het letterlijk “aanleveren” van een bepaald type collageen aan een gewricht. Het lichaam gebruikt de beschikbare bouwstoffen op de plaatsen waar ze nodig zijn en maakt zelf de collageeneiwitten die passen bij het betreffende weefsel.

Collageen en gewrichten

Collageen is dus een van de belangrijkste structurele eiwitten van het lichaam en vormt een essentieel onderdeel van het bindweefsel van zoogdieren. Zoals hiervoor al werd gezegd: type II is het belangrijkste collageentype in gewrichtskraakbeen, terwijl type I juist zeer rijkelijk voorkomt in onder andere pezen, banden en bot.

Dat onderscheid is belangrijk bij de ontwikkeling van een gewrichtsformule. Een gewricht bestaat immers uit meer dan alleen kraakbeen. Voor een goede gewrichtsfunctie zijn ook het bot, de banden en pezen, het gewrichtskapsel, de synoviale structuren en het omliggende bindweefsel van belang. Vanuit die brede benadering is het logisch om niet uitsluitend naar collageen-type-II te kijken, maar ook naar de rol van type-I-collageen.

Waarom gehydrolyseerd collageen?

In onze formule is bewust gekozen voor gehydrolyseerd type-I-collageen. Door hydrolyse wordt het oorspronkelijke collageen enzymatisch in kleinere peptiden gesplitst. Hierdoor ontstaat een goed verteerbare bron van collageenpeptiden en aminozuren, waaronder glycine en proline. Deze aminozuren zijn belangrijke bestanddelen van lichaamseigen collageen. Onderzoek naar type-I-collageenhydrolysaat laat zien dat de kleine collageenpeptiden goed beschikbaar zijn voor opname en dat collageensuppletie invloed kan hebben op het collageenmetabolisme.

Het uitgangspunt is daarbij nadrukkelijk niet dat het ingenomen type-I-collageen rechtstreeks in het gewricht wordt ingebouwd als type-I-collageen. Het lichaam breekt het collageen af tot peptiden en aminozuren en gebruikt deze vervolgens als voedingsstoffen en bouwstenen. Het lichaam bepaalt zelf waar en voor welk type lichaamseigen eiwit deze bouwstoffen worden ingezet.

Dat maakt gehydrolyseerd collageen interessant als nutritionele ondersteuning van het gehele bewegingsapparaat ¹.

Type I is van belang voor meer dan alleen huid en bindweefsel

Type-I-collageen is het belangrijkste collageentype in veel structurele weefsels. In pezen en banden vormt het bijvoorbeeld het grootste deel van het droge collageengewicht en is het in belangrijke mate verantwoordelijk voor de mechanische sterkte van deze structuren. Ook bot bevat grote hoeveelheden type-I-collageen.

Voor ieder dier, jong of oud, zijn gezonde pezen, banden en botten onlosmakelijk verbonden met een goed functionerend bewegingsapparaat. Een gewrichtsformule hoeft daarom niet uitsluitend gericht te zijn op het kraakbeen zelf. Juist ondersteuning van verschillende onderdelen van het bewegingsapparaat past bij een brede benadering van gewrichtsgezondheid.

Onderzoek ondersteunt het gebruik van collageenhydrolysaat

De keuze voor gehydrolyseerd collageen is bovendien niet uitsluitend gebaseerd op theoretische overwegingen. Er is onderzoek gedaan naar collageenhydrolysaat bij dieren met gewrichtsproblemen.

Bij honden met natuurlijk voorkomende artrose werd in een gerandomiseerde (= willekeurig ingedeelde groep), dubbelblinde studie een voedingssupplement met onder andere gehydrolyseerd collageen onderzocht. Na drie maanden werd onder meer een beduidende vermindering van pijn bij manipulatie gevonden. Niet alle onderzochte parameters verschilden echter significant tussen de groepen, waardoor de resultaten genuanceerd moeten worden geïnterpreteerd ¹.

Ook bij paarden is onderzoek gedaan naar collageenhydrolysaat en specifieke bioactieve collageenpeptiden. In een gecontroleerd onderzoek bij paarden werd collageenhydrolysaat onderzocht in relatie tot experimenteel opgewekte synovitis (ontsteking van het vlies aan de binnenkant van een gewricht). Daarnaast is in een tweecentrische studie (een studie die op twee verschillende plekken/universiteiten is gedaan) gekeken naar specifieke collageenpeptiden bij paarden met natuurlijk voorkomende milde tot matige artrose ^2,3.

Een recente systematische review (wetenschappelijk onderzoek waarbij resultaten van bestaande onderzoeken bijeen worden gebracht) van gerandomiseerde onderzoeken naar type-I-collageenhydrolysaat concludeerde eveneens dat er veelbelovende resultaten zijn voor gewrichtsgezondheid, waaronder verbeteringen in pijn, mobiliteit en verschillende klinische parameters. Tegelijkertijd benadrukken de auteurs dat de onderzoeken onderling sterk verschillen en dat er meer onderzoek nodig is ⁴.

Een brede benadering van gewrichtsgezondheid

Gehydrolyseerd type-I-collageen vormt binnen onze formule dan ook één onderdeel van een bredere benadering. De verschillende ingrediënten zijn gekozen vanwege hun verschillende rollen binnen het bewegingsapparaat:

Gehydrolyseerd type-I-collageen levert collageenpeptiden en aminozuren als ondersteuning van het collageenmetabolisme en het bindweefsel.
Glucosamine levert een bouwsteen voor glycosaminoglycanen, deze maken onderdeel uit van het complexe netwerk van moleculen en eiwitten dat zich buiten de cellen in de weefsels bevindt.
Chondroïtine is van nature aanwezig in kraakbeen en andere bindweefselstructuren.
Hyaluronzuur is een belangrijk bestanddeel van gewrichtsvloeistof en gewrichtsweefsels. Het is in feite de smeerolie in de gewrichten.
MSM vormt een aanvullende component binnen de ondersteuning van het bewegingsapparaat.

Daarmee is de keuze voor type-I-collageen geen alternatief voor type-II-collageen dat als “beter” wordt gepresenteerd. Het is een bewuste keuze voor gehydrolyseerd collageen als bron van collageenpeptiden binnen een formule die het gewricht en het gehele bewegingsapparaat vanuit verschillende invalshoeken ondersteunt.

Juist de gehydrolyseerde vorm maakt het mogelijk om het collageen als voedingsbron van goed beschikbare peptiden en aminozuren in te zetten. Het doel is niet om een bepaald collageentype rechtstreeks naar het gewricht te transporteren, maar om het lichaam te voorzien van grondstoffen die het kan gebruiken voor het voortdurende onderhoud en de vernieuwing van zijn eigen bindweefsel.

Gehydrolyseerd collageen en voedselallergieën

Collageen kan afkomstig zijn uit diverse (dierlijke) bronnen zoals varken, rund, vis en gevogelte. Door hydrolyse wordt collageen afgebroken tot kleine peptiden, waardoor de herkenning door het immuunsysteem sterk kan worden verminderd. Hydrolyse elimineert een mogelijke voedselovergevoeligheid echter niet gegarandeerd. Bij dieren met een bekende overgevoeligheid voor de oorspronkelijke eiwitbron is dus voorzichtigheid geboden.

Deze informatie is uitsluitend bedoeld voor educatieve doeleinden en vervangt niet het advies van een dierenarts.

Door de strenge Europese Claimsverordening mogen wij maar zeer beperkt informatie geven over de werking van producten.

Heb je vragen over onze producten of de toepassing ervan? Neem dan contact met ons op. Ons team van natuurgeneeskundig therapeuten en holistisch dierenarts adviseert je graag.

Referenties

Comblain, F., Barthélémy, N., Lefèbvre, M., Schwartz, C., Lesponne, I., Serisier, S., Feugier, A., Balligand, M., & Henrotin, Y. (2017). A randomized, double-blind, prospective, placebo-controlled study of the efficacy of a diet supplemented with curcuminoids extract, hydrolyzed collagen and green tea extract in owner’s dogs with osteoarthritis. BMC veterinary research, 13(1), 395. https://doi.org/10.1186/s12917-017-1317-8
van de Water, E., Oosterlinck, M., Dumoulin, M., Korthagen, N. M., van Weeren, P. R., van den Broek, J., Everts, H., Pille, F., & van Doorn, D. A. (2017). The preventive effects of two nutraceuticals on experimentally induced acute synovitis. Equine veterinary journal, 49(4), 532–538. https://doi.org/10.1111/evj.12629
Dobenecker, B., Reese, S., Jahn, W., Schunck, M., Hugenberg, J., Louton, H., & Oesser, S. (2018). Specific bioactive collagen peptides (PETAGILE^®) as supplement for horses with osteoarthritis: A two-centred study. Journal of animal physiology and animal nutrition, 102 Suppl 1, 16–23. https://doi.org/10.1111/jpn.12863
Brueckheimer, P. J., Costa Silva, T., Rodrigues, L., Zague, V., & Isaia Filho, C. (2025). The Effects of Type I Collagen Hydrolysate Supplementation on Bones, Muscles, and Joints: A Systematic Review. Orthopedic reviews, 17, 129086. https://doi.org/10.52965/001c.129086

Wil je iets delen?

Wil je een reactie delen of heb je een vraag?

Door het insturen van het formulier kunt je een reactie achterlaten of een vraag stellen over algemene zaken. Wil je liever direct een consult aanvragen dan kan dat ook.

Stel je vraag!

"*" geeft vereiste velden aan