Wat is HD en wat is ED?
HD staat voor heupdysplasie.
Dysplasie betekent ‘abnormaal gevormd’ en in dit geval dus het heup- of ellebooggewricht. De verschillende onderdelen (zoals de kom van de heup en de kop van het dijbeen) passen daardoor niet goed op elkaar. Dat kan op den duur ook artrose geven: door het niet goed passen ontstaat slijtage, botvergroeiingen en achteruitgang van het kraakbeen. Hierdoor kunnen ontstekingen in het gewricht ontstaan.
ED staat voor elleboogdysplasie.
Anders dan bij HD, gaat het hier vaak om een verzamelnaam van aandoeningen aan de elleboog. Naast het niet goed passen (wat hierboven wordt uitgelegd) kan het bijvoorbeeld ook gaan om een stukje bot dat los in het gewricht zweeft en klachten veroorzaakt.
Vanzelfsprekend geven deze problemen pijn en klachten bij het bewegen.
Ontstaan en symptomen
Zowel HD als ED kan ontstaan bij jonge honden, maar ook op latere leeftijd klachten geven. Dat komt omdat de gewrichten van honden zich in het eerste levensjaar volop ontwikkelen, maar de symptomen soms pas op latere leeftijd de kop opsteken.
Bij een gezond gewricht zorgt een strak gewrichtskapsel rondom het gewricht zorgt ervoor dat de kop van het bovenbeen in de heupkom getrokken wordt. Bij honden met aanleg voor heupdysplasie is dat kapsel te slap. De heupkop ontwikkelt zich dan te plat en de heupkom te ondiep, zodat de kop gemakkelijk uit de kom kan schieten. Omdat het kraakbeen in de heup hierbij beschadigd raakt, kan er slijtage en botwoekeringen ontstaan (artrose). Het kapsel zal dikker worden om de instabiliteit in het gewricht te verminderen.
De ernst van de klachten kan erg wisselen: van een licht anders gevormde heupkom tot dislocatie van het gewricht. Soms hebben honden van nog maar 6 maanden oud al klachten. Hoewel bij deze aandoening kreupelheid kan optreden, is dit niet altijd het geval als beide kanten zijn aangedaan: omdat een hond dan niet kan compenseren, kan bewegen wel pijn doen, maar zie je hem niet duidelijk manken.
Bij jonge honden zie je vaak dat ze meer gaan zitten en liggen. Oudere honden kunnen met name moeite krijgen met overeind komen en in de auto springen.
Meer dan alleen een erfelijke oorzaak
Jarenlang stonden HD en ED enkel als erfelijke aandoening te boek. Het is zo dat deze gezondheidsproblemen vooral voorkomen bij grote, snelgroeiende rassen zoals de Duitse Herder, Labrador Retriever, Golden Retriever en Rottweiler.
Dit zijn ook de rassen waar al jarenlang onderzoek bij wordt gedaan naar deze aandoeningen en waar slechts selectief mee gefokt wordt. Waarom lijkt deze klacht dan alleen maar méér en vaker voor te komen in plaats van af te nemen? Dat komt omdat er naast een erfelijke factor ook andere oorzaken kunnen meespelen.
Verkeerde beweging
Zo kan ook te veel of verkeerde beweging op jonge leeftijd, te snelle groei, overgewicht en verkeerde voeding een negatieve invloed hebben op een goede ontwikkeling van de gewrichten.
Bij opgroeiende dieren is het belangrijk om een balans te vinden tussen alle belangrijke nutriënten aanbieden, zonder té rijke voeding te geven.
Vroege sterilisatie
Ook vroeg steriliseren kan meespelen. Tegenwoordig worden vrijwel alle dieren op jonge leeftijd geholpen. Meestal met goede redenen zoals om overpopulatie tegen gaan of om het risico op een aantal vervelende aandoeningen te verminderen. Hier schreven we eerder al een blog over. Het op (zeer) jonge leeftijd steriliseren, voor de pubertijd, kan echter ook nadelen hebben. Zo sluiten onder invloed van geslachtshormonen de groeischijven. Als een dier vroeg gesteriliseerd wordt, duurt dit sluiten langer. Botten groeien dan langer door en het bewegingsapparaat ontwikkelt zich anders. Dit kan leiden tot een zwakker bewegingsgestel.
Onvoldoende samenvoeging van collageen
Dr. Wendell Belfield suggereert in zijn boek Alternatives and Complementary Veterinary Medicine: Principles and Practice dat HD meerdere biochemische oorzaken heeft, waaronder een onvoldoende collageensynthese. Hij suggereert dat een tekort aan vitamine C bij gevoelige honden de collageensynthese tekortschiet, met gevolgen voor de stabiliteit in de gewrichten.
Hij heeft een studie uitgevoerd met 8 nestjes Duitse herders die volgens de bloedlijnen gevoelig zouden zijn voor HD. Al tijdens de dracht kregen teefjes zeer hoge hoeveelheden vitamine C en die suppletie werd bij de pups doorgezet tot volwassenheid. Geen van de nakomelingen vertoonde tekenen van HD.