Je bent vast bekend met het principe dat dieren zelf kruiden en ander plantmateriaal zoeken om klachten te verlichten. Dit soort gedrag is vooral bij apen veel beschreven en onderzocht. Maar ook dieren dichter bij huis, zoals onze honden, katten en paarden, zijn op basis van hun instinct in staat om zelfmedicatie toe te passen.
In dit blog kijken we naar hoe we daar in onze mensenmaatschappij juist ruimte voor kunnen bieden.
De voorbeelden van zelfmedicatie bij dieren zijn legio. Het meest bekend is misschien wel het eten van specifieke grassoorten door honden en katten om braken op te wekken.
Bij chimpansees is het gebruik van allerlei planten omschreven, waaronder bittere, stugge bladeren om darmparasieten te verdrijven.
Ook uitwendige toepassingen komen voor, zowel op de huid als in de omgeving. Zo is recent bekend geworden dat vogels sigarettenpeuken in hun nest gebruiken om mijten en parasieten te weren.
Verschillende dieren eten ook weleens klei en aarde. Van papegaaien en ara’s is bekend dat zij dit doen om giftige stoffen, die ze bijvoorbeeld via zaden binnenkrijgen, te neutraliseren.
Ook bij honden en paarden kun je weleens zien dat ze aarde of klei eten. Hoewel dit nog niet goed genoeg onderzocht is, wordt ook hier vaak de link gelegd met een behoefte aan ontgiften. Ook een tekort aan mineralen of een behoefte aan probiotische stoffen kan een oorzaak zijn.
Begin dit jaar was ik bij een kPNI-congres en gaf Jaap de Roode daar een lezing met als titel ‘Dokters van Nature’. In zijn gelijknamige boek legt hij uit dat hij eigenlijk niet zo gecharmeerd is van de term ‘zelfmedicatie’ (of, meer wetenschappelijk: zoöfarmacognosie), omdat dit zou suggereren dat dieren weten dat ze zichzelf behandelen. Dat weten we niet; het kan ook aangeboren zijn. Ook de term ‘zelfmedicatiegedrag’ wordt gebruikt, maar sommige dieren behandelen niet zichzelf, maar hun nakomelingen, zoals zijn onderzoek naar monarchvlinders liet zien. De Roode geeft daarom de voorkeur aan de term ‘dierenmedicatie’.
Als je hier meer over wilt weten, is zijn boek een aanrader. Wetenschappelijk onderbouwd, maar door de prettige schrijfstijl en humor ook een plezier om te lezen.
Een van de dingen die mij aan het denken zette, was hoeveel wij mensen voor onze (huis)dieren bepalen. Ik schreef daar eerder al een blog over.
Zo zie ik regelmatig honden die gras willen eten, worden weggetrokken. Hoe kunnen wij mensen onze honden, katten en paarden meer ruimte geven om te kiezen welke planten ze willen eten en gebruiken?
Een van de eenvoudigste manieren om ruimte te maken voor vrije dierenmedicatie is het aanleggen van een kruidentuintje. Voor paarden en andere grazers kun je een kruidenstrook aanleggen.
Kies bij voorkeur biologische planten en let erop dat de grond waarin je de planten zet schoon is. Helaas zijn veel Nederlandse tuinen vervuild, bijvoorbeeld in oude industriegebieden. Dat is ook het geval waar wij wonen, dus voor de kruidentuin hebben we een stuk afgegraven, afgezet en gevuld met schone grond.
Denk aan kruiden zoals kattenkruid, kattengras, peterselie, munt, salie, lavendel, citroenmelisse, kamille, goudsbloem en heemst.
Een stuk gras wordt door veel honden en katten ook gewaardeerd, niet alleen om op te knabbelen, maar ook om lekker koel op te liggen. Vooral honden kunnen ook stevigere grassoorten waarderen om doorheen te rollen.
Let bij de aanleg erop of de plek die je op het oog hebt erg zonnig of juist meer schaduwrijk is; daar kun je de kruiden en planten verder op afstemmen.
Na het aanplanten is het belangrijk om de kruiden eerst goed te laten wortelen voordat je je dieren erop loslaat.
Voor mijn huis heb ik een stukje groen geadopteerd en daar biologische plantjes geplant, waaronder kattenkruid. Het is een heerlijk zonnig hoekje dat in goed kattenoverleg wordt gedeeld door de buurtpanters. Ook onze eigen Charlie is er gek op en ligt er regelmatig in te rollen en blaadjes te verscheuren.
Veel katten zijn gek op kattenkruid, maar heb je je weleens afgevraagd waarom dat zo is? Kattenkruid (Nepeta) heeft bedwelmende eigenschappen voor katten, maar blijkt ook parasieten, zoals vlooien en muggen, op afstand te houden.
En zoals je blaadjes munt voor je thee het beste eerst even kunt kneuzen voor een optimale smaak en geur, zo scheuren katten ook graag hun blaadjes kattenkruid: gescheurde blaadjes stoten twintig keer meer iridoïden uit dan intacte blaadjes.
Hoe kun je de principes van keuzevrijheid en zelfmedicatie toepassen wanneer je het welzijn van je dieren wilt ondersteunen met natuurlijke middelen?
Bij aromatherapie kun je dieren uit een aantal geselecteerde oliën laten kiezen door een geurtest te doen.
Bij kruidentincturen en poeders is dat minder goed toepasbaar. De belangrijkste tip die ik je hierbij wil meegeven is: luister naar je intuïtie. Vergeet je na een tijdje steeds het supplement te geven? Dan is de kans groot dat je er goed aan doet om te stoppen.
Hetzelfde geldt wanneer je dier een middel eerst zonder problemen at en het nu weigert.
Dit kan lastiger te beoordelen zijn bij heel kieskeurige dieren. Heb je werkelijk het gevoel dat een middel iets goeds gaat doen? Probeer dan door te zetten door het supplement door iets lekkers te mengen. Voelt het geven op de een of andere manier niet goed? Overweeg dan iets anders.
Deze informatie is uitsluitend bedoeld voor educatieve doeleinden en vervangt niet het advies van een dierenarts. Door de strenge Europese Claimsverordening mogen wij slechts beperkt informatie geven over de werking van producten. Heb je vragen over onze producten of de toepassing ervan? Neem dan contact met ons op. Ons team van natuurgeneeskundig therapeuten en holistisch dierenartsen adviseert je graag.
Uiteraard denken we bij De Groene Os altijd graag met je mee over het welzijn van je dier. Bij twijfels en vragen staan we graag voor je klaar.
Wil je jouw dier op een natuurlijke manier ondersteunen en meer ruimte geven voor zijn of haar eigen behoeften? De Groene Os heeft een uitgebreid assortiment kruidentincturen, poeders en voedingssupplementen die aansluiten bij een holistische kijk op gezondheid en welzijn.
Wist je dat een groot deel van onze kruiden biologisch wordt geteeld in Nederland en vervolgens met zorg door vakmensen wordt verwerkt? Bekijk ons assortiment en ontdek welke natuurlijke ondersteuning bij jouw dier past.
"*" geeft vereiste velden aan
Zij staan klaar om je te helpen met gezonde, natuurlijke producten voor mensen. Ze hebben hun eigen merk voedingssupplementen en huidverzorging. Ook kun je terecht in de winkel in Haarlem voor advies en een breed assortiment! Het goede van toen, met het beste van nu!